Žagubica

Autor
Žagubica

Opština Žagubica zahvata površinu od 760 km2 i u svom ataru ima 17 sela i oko 17.000 stanovnika. Oblast Homolja i Žagubice je sa svih strana ograničena planininskim vencima. Prvi sačuvani podaci o broju stanovnika u homoljskoj oblasti datiraju iz XV veka.

 

 Danas mesto Žagubica broji 4.000 duša, vekovima se označava kao centar Homolja i spada u starija homoljska naselja. Žagubica je locirana na severnoj strani Beljanice, tik uz reku Mlavu, i u svojoj okolini ima brojne kulturno-istorijske spomenike, od kojih su neki: Trška crkva, manastir Gornjak, vrelo Mlave, Krupajsko vrelo i oko 40 delimično istraženih pećina. Mijučićeva i Radanova pećina su najprivlačnije jer su, osim što imaju bogat nakit i lepu okolinu, lako pristupačne.


Žagubička vrela

Vrelo Mlave se nalazi u jugoistočnom delu Žagubice, na mestu gde počinje lagano da se izdiže severni deo planine Beljanice, na 314 m nadmorske visine. Morfometrija vrela Mlave govori nam o ispitanoj dubini od 74 m i prečnika 25 m. Ono što upotpunjuje pejzaž vrela jeste okolina obrasla četinarskom šumom, koja vodi daje tamno zelenu boju. Pored vrela se nalazi i motel „Vrelo“. Za očuvanje ovog prirodnog bisera postarala se i država, te ga je stavila pod zaštitu kao hidrološki spomenik prve kategorije. Na zapadnoj strani Beljanice izbija Krupajsko vrelo, na nadmorskoj visini od 220 m. Ovo vrelo nalazi se nedaleko od sela Milanovac. Kroz veliki pećinski otvor, voda prosto izvire i velikom snagom izbija na površinu. Vrelo predstavlja jedno od najizdašnijih i najvećih vrela u Srbiji. Homoljska potajnica ili Stojanje, predstavlja jedini intermitentni izvor u Istočnoj Srbiji. Ovaj izvor, koji je istovremeno i potajnica u sušnom delu godine, lociran je u jugoistočnom delu Homolja, na 12 km od Žagubice. Za ovu potajnicu, zbog načina njenog funkcionisanja, vezane su čitave legende, te joj se pripisuju i lekovita svojstva.

Kulturni spomenici

Na levoj obali Mlave u Gornjačkoj klisuri, leži zadužbina kneza Lazara (1378. godine), manastir Gornjak. Manastir i njegova neposredna okolina, predstavljaju lepo uklopljeni kulturno-istorijski ambijent, sa konakom za odmor i ishranu gostiju, terenima za rekreaciju i kampovanje, kao i motelom sa suprotne strane reke Mlave. Najstariji spomenik kulture u Homolju predstavlja Trška crkva. Nalazi se 4 km od Žagubice i smatra se najstarijom eparhijom. Po jednim izvorima potiče iz IX veka, a po drugima iz XII veka. Podignuta je na mestu nekadašnjeg Trga i predstavlja ostatak centra Homolja. Arhitektura pripada raškoj školi. Umetnički vrednim smatra se portal na ulazu u pripratu, sa reljefima flornih i zoomorfnih motiva. Značajnije manifestacije ovog kraja su: Vrela Homolja, Hajka na homoljskog vuka i Spasovdanski susreti.

Prirodne lepote

Planina Beljanica
je veoma bezvodna i krševita, ali se na njoj nalaze brojne uvale, koje predstavljaju prave male šumske oaze. Na planini postoji više potočića i manjih reka, specifičnih šumskih zajednica i razbacanih pastirskih kuća – bačija. Na planini Buk se nalazi istoimeno vrelo, sa desne strane reke Do. Kroz Gornjačku klisuru provlači se miris prošlih vremena, o čemu svedoče iskopine iz rimskog perioda i pećine koje su nekada služile kao staništa. Na lokalitetima Mali Vukan i Ježevac, nalaze se kule stražare koje su obezbeđivale rimski put Via Militaris. U jugozapadnom delu Žagubičke kotline, kod sela Izvarice, nalazi se Ribarska klisura. Na jednoj litici nalazi se utvrđenje Gradac. Prerasti i u homoljskom kraju mame izgledom i predstavljaju prave prirodne retkosti. U Homolju postoje dva prirodna kamena mosta, Osanička prerast i Samar, koji su zaštićeni kao izuzetne prirodne retkosti.

Mladenka Prvulović

Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter
  • Pošalji prijatelju Pošalji prijatelju
  • Verzija za štampu Verzija za štampu
  • Samo tekst Samo tekst

Tagged as:

Istocna Srbija, manastir, Zagubica

Oceni članak

0

Newsletter