Kanjon Mileševke

Autor
Manastir Mileševa Manastir Mileševa

U epskoj pesmi Ženidba Dušanova, čast i nevestu srpskog cara spašava njegov sestrić Miloš preobučen u čobana. Jedan od tri zadatka koje je Miloš obavio je i preskakanje tri konja sa mačevima. Mesto na kome je mladi ratnik preskočio konje se i danas zove Milošev do. Pitomu dolinu nadkriljuju najviši vrhovi Jadovnika Katunić i Kozomor. Na ovim, 1700 metara visokim kupama se sneg zadržava do juna meseca što obezbedjuje postojan dotok vode Sopotničkim vodopadima. Deo vode zažubori ka prostranom Miloševom dolu pod nazivom Mileševka. To je jedna od manjih reka koja probija kraške stene starovlaške visije ali na svom putu pokazuje izuzetnu maštovitost. Na samom početku se pred Mileševkom isprečio moćni bedem Ćetanice. Reka pomirljivo skrenuće u stranu, prolazi pored sela Gvozd i tek u ćorsokaku kod Mršave stene probija krašku planinu.

Na teško pristupačnim stenama, na samom ulasku u kanjon, je utočište pronašla manja kolonija beloglavih supova kojima gužva u obližnjem kanjonu Uvca očigledno ne prija. Kanjonski deo reke je dugačak desetak kilometara i zaštićen je kao Park prirode. Pored beloglavih supova u kanjonu se prikrilo i dvadesetak stabala omorike. Pored onih na Tari to su jedine samonikle omorike i zbog nepristupačnosti kanjona su otkrivene tek pre dvadesetak godina. Na početku kanjona Mileševka prihvata i svoju drugu sastavnicu, Medjansku reku koja se spušta sa visova Zlatara i provlači kroz zaseoke naselja Medjani. Selo Medjani kao i Gvozd, sudeći po nazivima i tragovima rudnika, ima svakako dugu rudarsku prošlost. Izuzetno uzan i dubok kanjon je moguće proći od sela Medjani do izlaska kod Hisardžika zahvaljujući stazi koja je usečena u stenu sredinom prethodnog veka. Staza je dosta uzana a mestimično i rizična pa se ne preporučuje za pojedinačne posetioce. Krstovi usečeni u steni najbolje govore da je i probijanje staze bilo dosta rizično. Tokom letnjih meseci, kada je nivo nizak a reka podnošljivo hladna moguće je proći rečnim koritom ali tada izostaje kompletno sagledavanje kanjona.

Izlaz iz kanjona posebno krasi visoka stena na kojoj se nalaze ostaci grada Mileševca ili Hisardžika kako ga nazivaju meštani. Grad je tokom Srednjeg veka bio sedište župe Crna Stena ali mu je glavna namena bila nadziranje važnog karavanskog puta Kotor - Prijepolje – Skoplje i zaštita obližnjeg manastira Mileševa. Na vertikalnoj litici ispod samog grada se nalazi nepristupačno udubljenje u kome su ozidane dve isposnice. Isposnice nose Savino ime jer se smatra da je i on u njima boravio. Pored Hisardžika danas prolazi regionalni put Prijepolje – Sjenica. Ostaci kaldrme, hanova i crkvišta na njegovoj trasi najbolje pokazuju da je tuda prolazio pomenuti karavanski put. Bilo je pokušaja da se stari karavanski put kroz kanjon obnovi pa su probijani tuneli kroz sipljive stene. Srećom od toga se odustalo pa je mir u kanjonu sačuvan, nadajmo se za duži period. Hisardžik je poznat po ribnjacima, voćnjacima i jedinstvenim stablima kestena. Najlepši ukras naselja je bilo impresivno stablo crnog bora koje je posle mnogih vekova bitisanja nedavno palo. Drugi ukras naselja i danas, posle skoro osam vekova postojanja, blešti punim sjajem. Manastir Mileševa se sa Mileševca vidi kao na dlanu iako je udaljena dva kilometra nizvodno.

Ništa što je naslikao Djoto ne dostiže lepotu Andjela iz srpske kraljevske zadužbine, manastira Mileševe. Tako je engleski arheolog Artur Evans napisao u listu Manchester Guardian davne 1883. godine. Izražajne oči i blag izraz lica Belog andjela su bile i razlog da se on i bukvalno vine u nebesa posredstvom Evropske svemirske agencije. Manastir Mileševu je podigao četvrti vladar iz loze Nemanjića, Vladislav ali sve u njoj stremi ka njegovom stricu, svetom Savi. Najverniji portret svetog Save i njegovog oca Nemanje, odnosno svetog Simeuna i danas posmatraju sa zidova crkve posvećene Vaznesenju Hristovom. Tu je i portret kralja Vladislava koji svoju crkvu, posredstvom Bogorodice daruje Hristu. Vladislav je preneo mošti svetog Save u Mileševu i one su tu boravile tri veka. U Prijepolju će vam reći da je deo Savine blagosti i mudrosti prešao i na žitelje Mileševskog kruga. Smatra se da je Mileševa bila drugi po značaju manastir srednjevekovne Srbije. U njoj se kralj Tvrtko, nad Savinim kovčegom, krunisao za kralja Srbije i Bosne. Tokom turske vladavine manastir je uživao zaštitu moćnog vezira Mehmed paše Sokolovića koji je pohodio manastirsku školu dok nije završio u školi janičara. Krajem XVI veka Srbi u Banatu dižu ustanak i to je toliko razbesnelo Turke da su mošti srpskog sveca odneli na brdo Vračar iznad Dunava i spalili. Uskoro potom je planula i crkva. Crkva je obnovljena 1863. godine zaslugom kneza Mihaila Obrenovića. Crkva se obnavlja i danas. Nedavno je podignut konak, izgradjen novi zvonik, obnovljene zidine a reku je premostio lučni most.
Pored manastira se Mileševki pridružuje reka Kosačanka da bi posle šest kilometara toka obe nestale u vodama Lima.

Dragan Bosnić

Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter
  • Pošalji prijatelju Pošalji prijatelju
  • Verzija za štampu Verzija za štampu
  • Samo tekst Samo tekst
Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter

Tagged as:

manastiri, Zapadna Srbija

Oceni članak

0