Polazna | Srpski | Destinacije | Regije i gradovi | Vojvodina | Kulturno nasleđe Vojvodine

Kulturno nasleđe Vojvodine

Autor
Kulturno nasleđe Vojvodine

Kultura na tlu Vojvodine ima dugu i vrednu tradiciju. Vekovni suživot brojnih nacija neminovno je dovodio do međusobnih kulturnih uticaja, ali nije ometao stvaranje i reprodukovanje sopstvene kulture. Ona u Vojvodini nosi obeležje susreta zapadne i vizantijske civiliizacije. Ipak, pripada srednjoevropskoj kulturi.

Vojvodina je bogata arheološkim nalazištima čije su vrednosti većinom smeštene u muzejima. Najznačajnije nalazište su iskopine rimskog grada Sirmiuma u Sremskoj Mitrovici, koji je predstavljao jednu od 4 prestolnice u kojoj je rodjeno ili živelo 5 rimskih careva.

Graditeljsko nasledje predstavljaju sakralna arhitektura, tvrdjave, dvorci, stara gradska jezgra i etno-graditeljstvo, i dr.

U najznačajnie istorijske spomenike srpske kulture u Vojvodini ubrajaju se manastiri. Oni su većinom smešteni na Fruškoj Gori koja je zbog sličnosti sa manastirima na Atosu proglašena "Srpskom Svetom gorom". Od brojnih spomenika prošlosti, pored Fruškogorskih manastira naročito je privlačna čuvena Petrovaradinska tvrđava sa svojim neobičnim satom - zaštitnim znakom Novog Sada. Ova tvrđava je ponosni Gibraltar na Dunavu i jedno od najvećih utvrđenja Evrope (112 ha). Karakteristična je i tvrđava Bač iz 11. veka, pored istoimenog mesta, po kojoj je i čitava oblast Bačka dobila ime.

Istorijski gradić Sremski Karlovci, u blizini Novog Sada, pored izvanredno očuvanih objekata građanske arhitekture 18. i 19. veka i građevina značajnih za kulturnu prošlost srpskog naroda poznat je po proizvodnji odličnih vina, kao i po omiljenom pesniku omladine, Branku Radičeviću sahranjenom na obližnjem izletištu Stražilovo. Karlovci su posebno poznati kao mesto gde je 1699. sklopljen mir između Austrije i saveznika i Turske. Na mestu sklapanja mira izgrađena je kapela koja ima četvoro vrata kroz koja su svaka od zarađenih strana posebno ulazile. Od 18. do 20. veka u Vojvodini je izgrađeno više monumentalnih građevina - dvoraca. Gradili su ih bogati zemljoposednici kao svoje letnjikovce utonule u parkovsko zelenilo, daleko od gradova, da pruže pogled na nepregledno bogatstvo ravnice. Među 30 –tak dvoraca, verovatno najlepši je Fantast - dvorac porodice Dunđerskih kod Bečeja sa poznatom ergelom. Po lepoti i značaju izdvajaju se još: dvorac kod Čelareva u kojem je danas stalna muzejska postavka stilskog nameštaja i predmeta primenjene umetnosti iz 18. i 19.v., zatim dvorac u Kulpinu koji je pretvoren u Muzej poljoprivrede i dvorac Kaštel - Ečka kod Zrenjanina jednim delom pretvoren u hotel. Vojvodinu karakterišu veoma značajni kulturno-istorijski spomenici i to iz perioda baroka, neoklasicizma, rokokoa i secesije. Stilski i umetnički, veoma vredne su pravoslavne crkve u Bečeju, Pančevu, Beloj Crkvi, Vršcu, Novom Sadu i Čurugu (sa najvećim crkvenim zvonom). Interesantni i vredni su njihovi zvonici a još vrednije su ikone i ikonostasi koje su radili najpoznatiji slikari sa ovog područja iz 18. i 19. veka. Osim ovih pravoslavnih, orginalne i nadasve vredne su rumunske pravoslavne crkve u Vršcu, Uzdinu i Beloj Crkvi; rimokatoličke crkve u Novom Sadu, Petrovaradinu, Vršcu, Zrenjaninu, Subotici, Bačkoj Topoli, katolička katedrala u Subotici i barokna protestantska crkva u Kovačici.

Vojvodinu odlikuju i mnogobrojini muzeji i galerije sa veoma bogatim zbirkama. U muzejima i galerijama Vojvodine čuvaju se pokretni spomenici kojima se reprezentuje polietnička kultura Vojvodine. Bogate su muzejske zbirke u Muzeju Vojvodine u Novom Sadu, u narodnim muzejima Zrenjanina, Vršca, Pančeva, u gradskim muzejima Subotice, Sombora i Muzeja Srema u Sremskoj Mitrovici. Posebne kolekecije predstavljaju materijalnu kulturu i duhovno stvaralaštvo: Srba, Mađara, Slovaka, Rumuna, Rusina, i drugih.

Posebnu specificnost Vojvodini daju stara gradska jezgra. Nastala su u 18. i 19. veku i građena su u stilovima baroka, neoklasicizma, i secesije sa elementima tradicionalne arhitekture. Njihov značaj ogleda se u veoma dobroj očuvanosti. Najoriginalnija gradska jezgra su u Sremskim Karlovcima, Novom Sadu, Subotici, Somboru, Bečeju, Vršcu, Pančevu, Zrenjaninu, Kikindi, Senti i Novom Bečeju.

U etnografskom bogatstvu Vojvodine ističu se karakteristična ušorena sela u kojima neki objekti imaju raritetne vrednosti. Posebno su interesantni delovi ulica od kojih su poneki zakonom zaštićeni kao u naseljima Bački Petrovac, Ruski Krstur, Bački Monoštor, Stapar, Bački Breg, Sivac, Temerin, Neštin, Kupinovo. Tu su i orginalne vojvođanske kuće. Uz sela i gradove su salaši, čuvaju se i orginalni čardaci, ambari, a među zaštićenim nepokretnim spomenicima su: suvača u Kikindi (1899), vetrenjače u Čurugu i Bačkoj Topoli, ambari u Staparu (1847), vodenice na nekim rekama u Banatu i na Dunavu.

Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter
  • Pošalji prijatelju Pošalji prijatelju
  • Verzija za štampu Verzija za štampu
  • Samo tekst Samo tekst

Tagged as:

Vojvodina, dvorci Vojvodine, tvrdjave, Petrovaradinska tvrđava, salasi

Oceni članak

0

Newsletter