Stolovi - Planina pod kojom je stolovao Sveti Sava

Autor
Manastir Žiča Manastir Žiča

Planina Stolovi se nalazi jugoistočno od Kraljeva. Zauzima prostor između Ibra, Kameničke i Gvozdačke reke. Stolovi se zvezdasto spuštaju sa vrhova Čiker ( 1324m ) i Usovica ( 1375m ) ka susednom Ozrenu, Babi i Studenoj planini. Iako je okružena mnogobrojnim rekama planina je skoro gola sa nešto malo bukovih i hrastovih šuma. Pretpostavlja se da su šume iskrčene još u Srednjem veku jer je šira okolina Kopaonika bila značajan rudarski centar nemanjičke Srbije. Kasniju sadnju šuma nisu dozvolili Turci jer je dolinom Ibra prolazila značajna saobraćajnica. Poznato je da je kraljica Jelena Anžujska, supruga Uroša Prvog sadila jorgovan u rečnoj dolini pa je naziv Dolina jorgovana aktuelan i danas. Poslednjih godina su padine Stolova pošumljene četinarskim stablima. U oskudne šume krupna divljač samo ponekad navrati pa se lokalni lovci mogu zadovoljiti sa zečevima, fazanima i poljskim jarebicama.

U planinskim selima je sve manje mladih. Odlaze u Kraljevo na školovanje a potom se razilaze po belom svetu. Ostali su starci u pustim kućama sa desetkovanim stadima i grobljima koje će uskoro da pokrije trava zaborava. Jedino mesto na planini gde se može još povremeno čuti dečiji smeh je planinarski dom “None” ispod vrha Ozrena, nedaleko od sela Gradi. Dom pripada planinarsko – skijaškom društvu “Gvozd” iz Kraljeva i najčešći posetioci su deca. Padina pored doma je savršena za skijanje i sankanje. Na terenima nema žičare, u domu nema struje a izvor se nalazi u neposrednoj blizini zgrade. Sve to posetiocima ne smeta kad se okupe pored toplog kamina u kome se suše vešalice od divljači. Kada sneg ode planina se ponovo zabeli od nebrojenih narcisa koji cvetaju krajem maja. Kažu da je tada na planini najlepše.

Pretpostavlja se da je ime planine povezano sa obližnjim manastirom Žiča u kojoj je “stolovao” prvi srpski arhiepiskop Sveti Sava. Žiča je jedan od najznačajnijih srpskih manastira. Crkva posvećena Vaznesenju Gospodnjem je podignuta 1210. godine po nalogu velikog Župana Stefana, koji je u njoj krunisan i postao Prvovenčani, odnosno prvokrunisani kralj Srba. Kada je srpska crkva postala autokefalna (1219. godine), Žiča postaje njeno prvo sedište. Postoji predanje da je svaki vladar koji se krstio u ovoj crkvi pravio posebna vrata da ne bi prolazio kuda su njegovi predhodnici prošli. Kasnije su ta vrata zazidana a narod Žiču zove “sedmovratom” crkvom. Manastir je više puta paljen i obnavljan. Bogata riznica je opljačkana a freske su uništene. Žiča se nalazi na severnim obroncima Stolova. Dvadesetak kilometara uz Ibar, na zapadnim padinama Stolova se nalazi stari grad Maglič. Istorija Magliča je dosta maglovita ali je poznato da je u jednom svom periodu grad pripadao crkvi i da mu je osnovna namena bila odbrana manastira Žiča i Studenica. Pored toga, grad je napadačima sa severa zatvarao ulaz u Ibarsku dolinu. Sa svojih osam kula na strmoj padin, Maglič je bio tvrd orah za napadače ali je bio osvajan kao i ostali srednjevekovni gradovi.

Dragan Bosnić

Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter
  • Pošalji prijatelju Pošalji prijatelju
  • Verzija za štampu Verzija za štampu
  • Samo tekst Samo tekst
Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter

Tagged as:

Manastir Žiča, Planina Stolovi

Oceni članak

0