Ostrovica - stari gradovi

Autor
Ostrovica - stari gradovi

 

Ostrovica je planina vulkanskog porekla. Nalazi se u centralnom delu Šumadije, sverozapadno od Rudnika. Mnogi ovu 758 metara visoku vulkansku kupu svrstavaju u rudničke vrhove, mada se on vidljivo razlokuje i izdvaja od pitomog i zaravnjenog Rudnika. Uspon na Ostrovicu moguć je samo po lepom i suvom vremenu. Strme stene pri vrhu su obrasle mahovinom i dovoljno je samo malo vlage pa da taj deo postane neprelazna prepreka. Kada se popnete do vrha i otkrijete temelje grada, možete samo da se pitate ko je tu uspeo da napravi grad i kako se do tog grada dolazilo. Pitanje je da li je to uopšte i bio grad ili samo osmatračnica. Šta god da je bilo, sigurno je da je na tom mestu postojalo još u antičko doba.

Župski grad Ostrovica se prvi put pominje u trinaestom i četrnaestom veku, tokom radova koje su Srbi vodili sa Ugarima. Osnovna namena utvrđene Ostrovice i par kilometara udaljenog utvrđenja Rudnik je bilo obezbeđenje bogatih rudnika na planini Rudnik. Bilo je to vreme kada je srpski despot Stefan a potom i naslednik Đurađ, tesko kontrolisao bogate rudnike Novog Brda pa se rudarstvo, kao najvažnija privredna grana, pomerilo ka severnim, bezbednijim nalazištima. U dubrovačkim letopisima je zabeleženo da su se njihovi trgovici sklonili i u ovaj grad iz obližnjeg Rudinka tokom 1323. i 1324. godine. Grad na teško pristupačnom vrhu je delovao kao sigurno utočište i vlastelinu Nikoli Zojiću, koji se 1397. godine pobunio protiv despota Stefana Lazarevića. Nije poznato da li je ovo orlovsko gnezdo sačuvalo glavu pobunjenom vlastelinu ali za despoticu Jerinu gradski zidovi nisu bili dovoljno sigurni. Nju je, po narodnom predanju, na Ostrovici ubio sin Lazar. Turci su ovu neosvojivu tvrđavu osvajali dva puta. Prvi put je Ostrovica osvojena 1438. godine. Tada Murat Drugi - rasipa Ostrovicu, Borač i manastir Ravanicu, kako kaže stara hronika. Turski sultan je na kamilama dovukao bronzu, izlio je topove pod samim gradom i odatle ga bombardovao. Naredne, 1439. godine Turci vraćaju grad despotu Đurašu Brankoviću. U letopisu koji je 1490. godine pisao Mihailo Konstantinović iz Ostrovice, sultan Mohamed (mehmed Drugi Osvajač) je prve godine po osvajanju Carigrada, porobio Srbe i razbio Ostrovicu. Grad je postao sedište nahije i bio je u turskom posedu do 1804. godine. Zidovi grada su ostali sačuvani do sredine devetnaestog veka. Iz tog perioda je ostala ilustracija već urušenog grada koju je nacrtao austrijski putopisac Feliks Kanic. Danas su od grada ostali samo temelji.

Ostrovica je strm i teško pristupačan šiljak. Verovatno je zbog tog oblika planina i dobila ime. Pristup je moguć samo sa severozapadne strane i to pravom kozijom stazom. Ispod samog grada se nalazi cisterna za vodu, udubljena u steni, prečnika oko pola metra u kojoj se i danas zadržava voda. U neposrednoj blizini se nalaze ostaci zidina, verovatno podgrađe. Sam vrh Ostrovice se završava sa dva oštra šiljka na kojima su praktično smeštena dva grada razdvojena prirodnim rovom. Tokom gradnje utvrđenja ta dva grada su spojena zidom. Veći grad je zauzimao prostor 35 sa 10 metara i nalazio se na južnoj strani. Na njemu su još vidljivi ostaci zidova široki i do dva metra. Na najužem delu platoa se nalazila glavna kula - stup. Ispod kule je usečen rov u steni, jer je na tom mestu uspon ka gradu bio nešto blaži. Mali grad je niži od velikog za oko četiri metara. Ostrovica je građena pre pojave baruta i moćnih topova pa je bila lako branjiv grad. Stare opsadne naprave i juriš pešadije gradu nisu mogli nikako da naude. Problem je predstavljala dogotrajna opsada i skučen prostor, odnosno skladištenje namirnica. U današnjim uslovima je teško i flašu vode izneti do vrha jer je staza takva da zahteva upotrebu i nogu i ruku na većem delu uspona. Teško je pretpostaviti da je u despotovo vreme pristup gradu bio mnogo lakši. Iako je visoka samo 758 metara Ostrovica je omiljeni cilje i veliki izazov za planinare. Na pojedinim delovima uspon ne bi bio moguć da u strme stene nisu pobodeni klinovi.

Tekst: Dragan Bosnić

 

Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter
  • Pošalji prijatelju Pošalji prijatelju
  • Verzija za štampu Verzija za štampu
  • Samo tekst Samo tekst
Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter

Tagged as:

Sumadija, Ostrovica

Oceni članak

5.00