Stara planina

By
Stara planina

Stara planina zauzima krajnji istok naše zemlje, uokvirena je na severu Zaječarskom kotlinom, sa zapada Timokom, sa jugozapada i juga dolinom Nišave i sa istoka granicom sa Bugarskom. Od 1997. godine, Stara planina je zaštićena kao prirodno dobro od izuzetnog značaja, pa je tako nastao Park prirode sa površinom od 142.000 hektara.

  Takođe, ovaj park je nominovan za UNESCO-vu listu projekta Čovek i biosfera. U okviru samog parka postoje brojni prirodni rezervati i spomenici prirode. Rezervat Draganište obuhvata deo zajednica smrčevih šuma, a koji je zaštićen još 1981. godine. Zatim, Golema reka, koja obuhvat deo zajednica bukovih šuma. Spomenik prirode Babin zub predstavlja morfološku strukturu koja je asimetrična po uzdužnoj osi. Najviši deo nalikuje platou i završava se stenovitim odsecima u dužini od 1,5 km. Na teritoriji Stare planine postoji još nekoliko zaštićenih područja i objekata, a jedan od njih je spomenik prirode Stabla sitne granice u selu Osmakovu. Stanište velikog tetreba je zaštićeno u rezervatu Bratkova strana, a stanište bora krivulja u rezervatu Tri čuke. Pored već spomenutih tetreba, od faune na Staroj planini značajne su: suri orao, beloglavi sup, uralska sova, vulharice, divlje svinje, jeleni, vukovi itd.

Predrag Antonić

Kulturno-istorijske vrednosti

Na području šire okoline Stare planine, otkriveni su tragovi praistorijske kulture i naselja stara preko 5.000 godina. Na ovim prostorima boravile su kulture neolita, gvozdenog doba, antike, vizantije i srednjeg veka. Takođe, ovuda je prolazio i poznati rimski put Via Militaris, koji je spajao ove krajeve sa novoosvojenom Dakijom na severu i ostatkom imperije. Očuvane vrednosti ovog kraja ogledaju se i u postojanju raznih srednjevekovnih manastira, građenih u periodu od XIV i XIX veka. Na samoj planini postoje brojni lokaliteti sa religijskim obeležjima iz perioda ranog hrišćanstva, koja su povezana sa prenošenjem običaja i mitova. Ta obeležja su: stabla – zapisi, litijski krstovi, saborišta, lekoviti izvori itd. Kuće koje su građene od drveta i kamena imaju karakteristične doksate i lukove. Posebna pažnja se posvećuje i starim zanatima, kao i izradi veoma koloritne narodne nošnje. Posebno je poznata izrada ćilima, a naročito pirotskog. Ovi ćilimi se odlikuju karakterističnom šarom i načinom tkanja. Takođe, ovde postoji i održava se veoma živa manufaktura pravljenja opanaka, grnčarije, proizvoda od kože, ali i spravljanja pirotskog kačkavalja itd. Ovde treba spomenuti i smeštajne kapacitete na samoj planini i njenoj okolini, a to su: hoteli Pirot, Planinarski dom, Toma i Babin zub, kao i dva izletišta Zavojsko jezero, Temac i planinarski dom Babin zub.

Mladenka Prvulović

Share on: Post on Facebook Facebook
Twitter Twitter
  • Email to a friend Email to a friend
  • Print version Print version
  • Plain text Plain text

Tagged as:

Stara Planina, Istocna Srbija

Rate this article

0

Newsletter