Šumadija i Pomoravlje su turistički region u koji smo smestili gradove uz reku Moravu. Kragujevac kao najveći privredni i univerzitetski centar regije, Smederevo, Arandjelovac, Gornji Milanovac, Topola, Valjevo, Kruševac... Brojni istorijski spomenici, banje, manastiri, vinski podrumi nude bogatu turističku ponuda za mnogobrojne jednodnevne ili vikend izlete. Bukovička banja, banja Vrujci kao i seoski turizam u skoro svim opštinama pružaju brojne mogućnosti i za duži boravak uz poznato šumadijsko gostoprimstvo.

Smederevo se prvi put spominje u ravaničkoj povelji u kojoj se navodi da je knez Lazar ovo malo naselje poklonio manastiru Ravanici. Postaje poznatije od kada ga je u 15. veku Đurađ Branković odabrao za svoju prestonicu. U periodu imedju 1428. i 1430. godine, na ušću reke Jezave u Dunav, podignuta je Smederevska tvrdjava. Tvrdjava je podignuta radi odbrane od Turaka. Smederevski grad je naredne dve decenije predstavljao centar političkog, ekonomskog i kulturnog života u Srbiji sve do 1459. godine kada pada pod tursku vlast. Oslobođen je od Turaka 1805. godine u borbi koju je predvodio Karadjordje.


Smederevska tvrđava



Smederevska tvrđava je gradska utvrda u Smederevu koju je na ušću reke Jezave u Dunav u drugoj četvrtini XV veka (od 1428. godine) podigao despot Srbije Đurađ Branković (1427-1456), po njoj nazvan Smederevac. Tvrđava je po svom tipu klasična vodena ravničarska utvrda što je čini jedinstvenom u srpskoj srednjevekovnoj arhitekturi, a za uzor prilikom gradnje uzet je Carigrad i njegovi bedemi.
Sjajan dizajn utvrde može se videti na osnovu činjenice da na njoj, od okončanja srpske gradnje sredinom XV veka i osmanlijskog dodavanja četiri artiljerijske kule 1480. godine, nije učinjena nikakva prepravka sve do kraja njene vojne upotrebe u drugoj polovini XIX veka. Tvrđava je pretrpela značajna razaranja tokom svetskih ratova od bombardovanja i eksplozija, ali je i pored toga zadržala svoju monumentalnost. Danas je Veliki Grad mahom u ruševinama i izložen zubu vremena, dok su na prostoru Malog Grada izvedeni konzervatorski i restauratorski radovi čime mu je donekle vraćen pređašnji izgled, a cela tvrđava se od 1946. godine nalazi pod zaštitom države. Mali Grad je često poprište kulturnih i sportskih manifestacija, a tokom Smederevske jeseni on postaje kulturna prestonica Smedereva i poprište održavanja mnogobrojnih predstava i koncerata.
Smederevski grad bio je jedna od najvećih srednjevekovnih tvrđava u Evropi. Mali grad je služio Despotu Đurđu kao utvrđen zamak, od čije su jedine velike dvorane ostala do danas četiri dvodelna prozora, a prostranstvo Velikoga grada bilo je potrebno za smeštaj mnogobrojne posade, čiji je broj mogao iznositi i više hiljada ljudi.
Za vreme Prvog svetskog rata i prelaska Austrijanaca preko Dunava, stari grad je bio bombardovan čak i topovima od 42 cm i teško oštećen. U Drugom svetskom ratu doživeo novo razaranje zbog velike eksplozije municije koja je tu bila smeštena. Pred kraj rata rušili su ga i engleski bombarderi.
Danas je ceo veliki kompleks u ruševinama.

Aranđelovac je smešten u srcu Šumadije, udaljen od Beograda 64 km. Okružen je planinama Venčac i Bukuljom. Ovo područje je bilo naseljeno još u vreme paleolita, neolita, rimskog doba i srednjeg veka o čemu svedoče brojni arheološki nalazi u samom gradu. Simbol Aranđelovca je hotel Staro zdanje čija je izgradnja započeta sredinom 19. veka u vreme vladavine Mihajla Obrenovića. Zgrada je trebala da bude rezidencija, ali je 1872. godine pretvorena u banjsko zdanje. Bukovička banja je smeštena u samom centru Aranđelovca, i svoje prve goste prima 1836. godine. Banja je i u prošlosti bila veoma cenjena, pa je voda zbog svoje lekoitosti dopremana i na dvor kneza Miloša Obrenovića. Bukovička banja je zbog lekovitosti vode sa izvora Đular i Talpar svrstana u red najpoznatijih evropskih i svetskih alkalno-ugljenih kiselih voda. Danas se u banji primenjuju najsavremenije terapeutske metode, a lekovita voda se koristi za lečenje oboljenja gastrointestinalnog trakta, kao i respiratornog i lokomotornog sistema. U središtu banje izložen je veliki broj skulptura, pa park Bukovičke banje predstavlja najveći evropski muzej mermernih skulptura na otvorenom.

Gornji Milanovac je 1853. godine osnovao Aleksandar Karađorđevic i nazvao ga Despotovica, da bi mu već 1859. godine knez Miloš u spomen na brata Milana promenio ime u Milanovac. U samom gradu se nalazi veliki broj znamenitosti: Crkva Svete Trojice (koju je knez Miloš izgradio kao svoju zadužbinu 1860. godine) i Norveška kuća koja predstavlja kombinaciju vikinskog broda i stare srpske kuće. Kuća je podignuta kao spomenik prijateljstva srpskog i norveškog naroda. U neposrednoj blizini Gornjeg Milanovca pruža se planina Rudnik, na kojoj je otkriven velik broj materijalnih tragova koji svedoče o postojanju nekadašnjeg rimskog rudarskog naselja.

Topola se nalazi u blizini Aranđelovca, u podnožju brda Oplenac (345 m) koje predstavlja granicu, tačnije prelaz iz niske u visoku Šumadiju. Topola je dobila ime po drvetu, a prvi put se spominje 1718. godine u austrijskim spisima. Topola u istoriji postaje poznata nakon Prvog srpskog ustanka kada ga je Karađorđe proglasio svojim sedištem. U periodu između 1811. i 1813. godine Karađorđe je u Topoli podigao utvrđeni grad od kojeg su dana očuvani Konak sa kulom, crkva sv. Bogorodice, kasarna i škola. U Konaku se nalazi stalna izložba etno predmeta iz vremena Karađorđa.Posebnu zanimljivost ove postavke predstavlja bronzani top bez jedne ručke, koja je istopljena da bi se od nje napravila kruna kojom je krunisan Petar Karađorđević. U centru Topole dominira spomenik podignut u čast Karađorđa.

Oplenac: Petar Karađorđević 1903. godine započinje izgradnju svoje zadužbine, crkve sv. Đordja. Crkva predstavlje mauzolej u čijoj se kripti nalazi 39 grobnica u kojima su sahranjeni članovi porodice Karađordjević, dok su Karađordje i ktitor Petar prvi sahranjeni u južnoj i severnoj apsidi.
Crkva je izgrađena od belog mermera sa u srpsko - vizantijskom stilu. U portalu crkve se nalazi ikona sv. Đorđa koja simboliše pobedu srpskog naroda nad naprijateljem. Desno od ulaza, u južnom portalu priprate nalazi se Ktitorska slika koja predstavlja ktitora sa modelom crkve kojeg sv. Đorđe vodi prema Bogorodici.

Kruševac je tokom istorije bio veoma poznat upravo po tome što je bio prestonica kneza Lazara. U tom periodu je postojalo utvrđenje od koga je danas očuvana samo donzon kula, dok se u središtu nakadašnjeg Lazarevog grada nalazi i crkva sv. Stefana koja se često naziva i Lazarica, po ktitoru Lazaru. Imala je funkciju dvorske crkve srednjevekovnog grada. Podignuta je u moravskom stilu, ukrašena bogatom ornamentikom. U neposrednoj blizini crkve se nalazi i spomenik knezu Lazaru u sedećem položaju. U samom Kruševcu, na glavnom trgu je 1889. godine podignut Spomenik kosovskim junacima, rad Đordja Jovanovića. Spomenik je podignut na mestu gde se srpska vojska sakupljala pred polazak u Kosovki boj. Posebnu zanimljivost predstavljaju i zgrada Načelstva podignuta u stilu eklektizma, kao i Stara čaršija ispunjena autentičnim kućama iz 19. veka.

Opština Čačak se nalazi u središnjem delu centralne Srbije, u Moravičkom okrugu, između opština Gornji Milanovac na severu i Lučana na jugozapadu.
Moravički okrug čine opštine Gornji Milanovac, Čačak, Lučani i Ivanjica.
Opština Čačak zauzima geografski prostor između 20° 7' 15'' i 20° 38' 30'' istočne geografske dužine i 43° 44' i 44° 00' 30'' severne geografske širine. Nadmorska visina je u rasponu od 204 m (ušće Bresničke reke u Zapadnu Moravu) do 985 metara (planina Ovčar).

Planine Jelica (929 m), Ovčar (985 m), Kablar (885 m), i Vujan (857 m) okružuju Čačansku kotlinu kroz koju protiče reka Zapadna Morava (318 km). Površina kotline je preko 270 kvadratnih kilometara, duga je oko 40 km i pruža izvanredne uslove za poljoprivredu. Jedinstvenu morfološku celinu predstavlja Ovčarsko - Kablarska klisura koja se odlikuje strmim stranama, uklještenim meandrima i nalazi se pod zaštitom države kao prirodno dobro od izuzetnog značaja.

Klima Čačka i njegove bliže okoline pripada umereno-kontinentalnom tipu. Srednja godišnja temperatura vazduha je 10,47° C a vlažnost vazduha 80,7 %. Čačak i okolina nisu izloženi jakim vetrovima i najčešći su severni i severoistočni vetrovi a ređe zapadni. Prosečna brzina je 2,3 m/s kod sevenih vetrova i 1,4 m/s kod zapadnih vetrova. Srednja godišnja visina padavina iznosi 692,9 mm.

Izvori termomineralnih voda sa lekovitim svojstvima su karakteristični za područje opštine Čačak. U eksploataciji su izvori u Gornjoj Trepči, Ovčar Banji i Slatinskoj Banji.