Pećka Patrijaršija
U okviru manastira postoje četiri crkve iz raznih perioda i njihova zajednička priprata. Ovde se vekovima nalazilo sedište srpskih arhiepiskopa i patrijarha, te je ovo jedan od najznačajnijih spomenika srpske prošlosti. Najstarija crkva posvećena je Sv. Apostolima, podignuta je u prvoj polovini 13. veka sa željom da središte Srpske crkve bude na manje ugroženom mestu. Kao ktitori spominju se Arsenije I i Sv. Sava, od koga je potekla zamisao o gradnji. U crkvi su grobna mesta arhiepiskopa Arsenija I, Joanikija II, Sv. Save i drugih velikodostojnika Srpske crkve.


Dečani
Manastir je podignut od 1327 - 35. godine. Glavni graditelj hrama bio je fra Vita iz Kotora. Ktitori ove impozantne crkve su kralj Stefan Dečanski i njegov sin, car Dušan. U sklopu manastira sagrađena je i bolinica za monahe. Prvi put je zapusteo posle kosovske bitke, ali ga je ubrzo obnovila kneginja Milica. U manastiru je dugo postojala škola za prepisivanje i ukrašavanje knjiga. Grandiozni živopis ima preko hiljadu kompozicija koje su veoma dobro očuvane. U samoj crkvi, ispred oltara nalaze se dva sarkofaga. U jednom se nalaze mošti SV. Stefana Dečanskog smeštene u ćivot koji je manastiru poklonio 1849. godine knez Aleksandar Karađorđević. U drugom kovčegu se nekada nalazilo telo Jelene, sestre Stefana Dečanskog. Manastir danas poseduje svakako najbogatiju crkvenu riznicu u Srbiji.



Đurđevi Stupovi
Manastir je podignut 1170 -74. godine kao zadužbina Stefana Nemanje. Po predanju on je hram sagradio u znak zahvalnosti Sv. Đorđu što ga je oslobodio iz pećine - tamnice u koju su ga braća zatočila. Velelepna crkva, kao i ceo manastir sagrađen je na samom vrhu brda, tako da dominiraju okolinom, što im daje veličanstven izgled. Manastir je postradao u jednoj eksploziji, ali se obnavlja zahvaljujujući bratstvu koje se obnovilo pre nekoliko godina.




Bogorodica Ljeviška
Hram je izgrađen 1307. godine na temeljima starije crkve. Ova prizrenska crkva je još jedna u nizu od četrdeset zadužbina svetog kralja Milutina. Bogorodica Ljeviška je prvorazredni spomenik podignut u duhu vizantijskog graditeljstva. Pod turskom vladavinom crkva je pretvorena u džamiju. Tek 1918. god. hram je vraćen Srpskoj pravoslavnoj crkvi.




Gračanica
Ovaj predivni hram podigao je 1321. godine kralj Milutin kao svoju poslednju zadužbinu. Od manastirskog kompleksa sačuvana je samo crkva koja predstavlja vrhunsko delo kasnovizantijske arhitekture. Gračanica je veoma često kroz svoju istoriju rušena ali uporno i obnavljana, kao simbol srpstva i vekovne borbe za Kosovo. ovde se nalaze čuveni portreti kralja Milutina i kraljice Simonide. U manastiru je 1539. godine osnovana je štamparija, ali je samo nekoliko knjiga sačuvano do danas. Ispred oltara je ćivot sa moštima Sv.Stefana novog - ikonobranitelja, koji je postradao u 8. veku od ikonobornih jeretika u Carigradu.



tekstovi preuzeti sa www.pravoslavlje.nl